عزم سیاسی اروپا برای حفظ برجام

تهران-ایرنا- شکاف استراتژیک آمریکا و اتحادیه اروپا بر سر سند برجام که در بیانیه امروز مسوول سیاست خارجی این اتحادیه نمود یافت، یکی ازدستاوردهای دیپلماسی متکی به منطق، تدبیر و آرامش است. به نظر می رسد چنین تدبیری در مذاکرات پس از خروج آمریکا نیز بتواند اهرم تضمین فشرده منافع ایران باشد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، رییس جمهوری آمریکا شامگاه هیجدهم اردیبهشت ماه، سرانجام تهدیدهای خود را عملی کرد و از معاهده بین المللی هسته ای با ایران خارج شد.
اقدام «دونالد ترامپ» گرچه از مدت ها قبل قابل پیش بینی بود با این وجود شوک حاصل از آن همچنان در جامعه جهانی احساس می شود. به باور بسیاری از تحلیلگران واکنش ایران به این اقدام ترامپ سنجیده و در راستای منافع خود بوده است.
حجت الاسلام «حسن روحانی» دقایقی پس از نطق ترامپ در تلویزیون حاضر شد و تداوم تعهد ایران در توافق برجام را به شرط اعلام کرد.
رییس جمهوری همچنین وزیر امور خارجه را موظف کرد تا در مدت زمان کوتاه و فشرده ای به رایزنی با دیگر طرف های این پیمان بین المللی بپردازد تا بر پایه این رایزنی ها ایران تصمیم نهایی را درباره توافق هسته ای اعلام کند.
اخذ «تضمین فشرده» شاید مهمترین هدف سفرهای تازه برجامی وزیر امور خارجه باشد. سفر دوره‌ای «محمدجواد ظریف» روز یکشنبه بیست و سوم اردیبهشت ماه و از چین آغاز شد. رایزنی های وزیر امورخارجه در پکن با همتای چینی، تضمین ابتدایی درباره ماندن این کشور در توافق برجام بود. این دیدارها یک روز بعد در مسکو و با مقامات روسیه پیگیری شد.
در همین راستا رییس دستگاه دیپلماسی روز سه شنبه وارد بروکسل پایتخت اتحادیه اروپا شد.
وزیر امور خارجه دیدار با «فدریکا موگرینی» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را سازنده توصیف کرد. توصیف سازنده بودن از دیدارمقامات ایران و اروپا به منظور حفظ برجام، می تواند نوید بخشی برای این توافق بین المللی باشد اما شرط چنین موضوعی اخذ تضمین هایی است که دولت و ملت ایران از اروپا انتظاردارند.
تضمین ها و مکانیزم هایی که وزیر امورخارجه آن ها را فشرده می خواهد تا دولت را به افق درستی درباره تصمیم برجامی آینده هدایت کند.
حفظ برجام یا خروج از این معاهده بین المللی دو روی سکه تصمیم نظام جمهوری اسلامی خواهد بود که هر دو آن ها هم پیامدها و هم مزایایی برای کشور خواهد داشت.
با توجه به شواهد رفتاری موجود در کنش تصمیم گیران دولتی، به نظر می رسد ایران برای حفظ برجام مصمم تر است و تضمین خواهی از غرب هم در همین راستا صورت می گیرد.

**تضمین داخلی برجام
منطق حکومت داری در کشور ایجاب می کند که در کنار تضمین خواهی منطقی و مستدل از دولت های خارجی، چنین تضمین خواهی و تضمین دهی در داخل مرزهای ایران نیز پیگیری شود و این مهم تنها به فرامرزهای ایران محدود نباشد. مفهوم این جمله آن است که در داخل کشور هم دولت و هم جامعه به یکدیگر برای حفظ چنین پیمانی تضمین عملی دهند.
واقعیت آن است که خروج آمریکا از برجام فاجعه ای نیست که پروپاگاندای داخلی و خارجی بر آن دامن می زنند. گرچه نمی توان تبعات آن را نادیده گرفت اما پایان داستان برجام را می توان با تدبیر از دستان تاجر آمریکایی بیرون کشید.
اگر دولت تضمین دهد که در تحکیم بنیان های اعتماد عمومی با تمام توان بکوشد، اگر جریان های سیاسی همدلی سیاسی را جایگزین رقابت های انتخاباتی کنند، اگر تولیدکننده داخلی مورد توجه قرار گیرد و کالای داخلی به کیفیت مناسب رسد، اگر روزنه های فساد و رانت در اقتصاد مسدود شود و اشتغال اولویت تمام دستگاه ها و قوا تعریف شود، رعایت حتی نسبی ، چنین اگرهایی تضمینی است که حاکمیت به صورت عام و دولت به صورت خاص می تواند به ملت دهد و در سایه آن منافع ایران در برجام تضمین شود.

**ضرورت های تکاپوی برجامی در فراسوی مرزها
همانگونه که اشاره شد دیپلماسی ایران در برخورد با خروج آمریکا از برجام هوشمندانه بوده است و تداوم این هوشمندی را باید در مذاکرات ظریف با موگرینی جستجو کرد.
به نظر می رسد طرف های اروپایی توافق برجام نقطه کانونی تحرکات دیپلماسی دولت باشد . این موضوع زمانی اهمیت می یابد که بدانیم، حاصل دیپلماسی پنج ساله دولت شکافی است که از دید تحلیلگران عمیق ترین گسست اتحادیه اروپا با ایالات متحده اروپا پس از جنگ سرد بوده است.
آمریکا از برجام خارج می شود اما اروپا ماندن بر سر عهد را ترجیح می دهد. گرچه چنین رویکردی را نمی توان به صورت یک بعدی تحلیل کرد اما می توان با قاطعیت گفت که ایران کنونی برای اروپا به قدری اهمیت استراتژیک یافته است که دستکم تاکنون در برابر زیاده خواهی های آمریکا ایستاده است.
از دیگر سو آمریکای این روزها حتی برای بازگرداندن تحریم های وضع شده خود علیه ایران، اجماع جهانی سال 2015 را ندارد.
تحریم های شورای امنیت باز نخواهد گشت و پرونده هسته ای ایران بار دیگر به این سازمان ارجاع داده نخواهد شد. مجموع این دستاوردها را می توان در مذاکرات با اروپا به عنوان تجربه ای اندوخته شده برای دیپلماسی مورد توجه قرار داد.
در مذاکرات آتی با اتحادیه اروپا باید مدبرانه عمل کنیم و کیفیت این تدبیر می تواند سیطره آمریکا بر جهان را با اما و اگرهای بسیاری روبرو کند، اروپا را در برجام حفظ کرده و موضع چین و روسیه را هم تحکیم کند. این میان اما همان طور که در مذاکره با اروپا باید هوشیاری بسیاری به خرج داد، همان گونه هم در صداقت و ماندن بر سر پیمان روس و چین نیز نباید حساب صددرصدی باز کرد.

**بازی مدبرانه ایران
نابودی برجام آرزویی است که آمریکا، رژیم صهیونیستی و حاشیه خلیج فارس مدت هاست آن را در ظاهر و باطن اعلام می کنند تا بار دیگر و با تکیه بر جنجال سازی رسانه ای و جنگ طلبی موهومی ایران، برای مقابله با کشورمان ائتلاف های منطقه ای و فرامنطقه ای تشکیل دهند. به همین دلیل است که ایران از پای نهادن به چنین دامی باید اجتناب کند. طمانینه و آرامش در مواضع خنثی کننده تمام نقشه ها علیه کشور خواهد بود و هرگونه تندروی در واکنش های متقابل دستاویز ایران هراسی های تازه در خاورمیانه و دخالت های کهنه در این جغرافیای آشوب زده خواهد بود.

**از اروپا چه بخواهیم؟
ظریف در بروکسل چه تضمینی باید از اروپا بگیرد؟ پاسخ این پرسش را باید در تحریم هایی جست که آمریکا برای ایران در نظر خواهد گرفت.
حوزه نفت و انرژی، معاملات بانکی و مالی، حمل و نقل هوایی و دریایی و بیمه چهار حوزه ای هستند که اروپا در صورت ماندن بر سر پیمان، باید تضمین رفع مشکلات این حوزه ها را دستکم از سوی این اتحادیه به ایران بدهد.در صورت همکاری اروپا با تهران، می توان به کم اثر شدن اثرات تحریم های نفتی امیدوار بود.
صادرات نفتی ایران نباید با افت شدیدی روبرو شود و این شاید مهمترین خط قرمز و تضمینی باشد که ظریف از اتحادیه اروپا خواهد خواست. تسهیل در معاملات بانکی و مالی ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا می تواند بخش خصوصی این قاره را رهسپار بازارهای بکر ایران کند. حمل و نقل دریایی و هوایی دیگر محوری است که ظریف برای اخذ تضمین فشرده و قابل قبول آن را در دستور کار قرار خواهد داد. صنعت هوایی ایران به لحاظ درگیری با جان انسان ها نباید قربانی تصمیم غیرانسانی ترامپ شود و این مهم جز با همکاری اروپا میسر نخواهد شد. بیمه کشتی و شرکت های طرف قرارداد با ایران هم در آینده روابط اقتصادی و تجاری بسیار مهم و نیازمند تضمین های ضروری است.
پایان سخن آنکه در برهه کنونی جدایی ایجاد شده میان اتحادیه اروپا و تاجر کاخ سفید می تواند سرآغاز وصل ایران با قاره سبز باشد. البته که نباید واقع بینی را جایگزین بدبینی و خوش بینی کرد. اروپا در صورت زیاده خواهی های آمریکا می تواند جنگ تجاری علیه این کشور شروع کند و استراتژی مقابله را شدت بخشد. این موضوع در گرو مذاکرات مقتدرانه والبته توام با درایت و آرامش از سوی دستگاه دیپلماسی ایران خواهد بود.

**پژوهشم**9402**1601 **

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال